عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )

94

تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )

در اين جا تنها به ذكر آنچه كه نويسنده براى شاهد مثال و بررسى انتخاب كرده و ضبط آنها را كامل آورده ، بسنده نموديم و از برخى نمونه‌هايى كه در ضبط عربى آنها اشتباه كرده و يا به خاطر اهمال ضبط ، توضيح آنچه را كه مىخواسته ، نداده ، صرفنظر كرديم . اختلاف بين قرائت مشهور و ديگر قرائتهاى شاذ در اين نمونه‌ها ، منحصر به برخى از ويژگيهاى لهجه‌اى است كه ناشى از برخى پديده‌هاى آوايى مثل مماثله ، [ همگونى ] « 1 » ، همزه دادن [ همز ] ، اسكان ، استنطاء و برخى ساختهاى فعلى منسوب به لهجه‌ها مىباشد كه بيشتر آنها را رسم الخط عثمانى در بر دارد ( 8 ) هر چند كه يكى از دو شرط ديگر يعنى درستى و صحّت سند كه همان راز شاذ و ضعيف بودن آن است را از دست داده است . همهء اين قرائتها تا قبل از گردآورى مصحف ، جايز بوده است . امّا ادات استقبال همان « سين » و « سوف » مىباشد كه داخل در اجازه حروف هفتگانه تا قبل از الغاى اين اجازه با كار عثمان بوده است و دليل آن ، اين است كه از ابن مسعود چنين قرائتى رسيده است . از طرف ديگر ، ادات استقبال ، در معرض برخى تغييرات لهجه‌اى بوده است كه ابن منظور به آن اشاره كرده است . وى مىگويد : گفته‌اند « سويكون » كه لام الفعل را حذف كرده‌اند و نيز « سايكون » كه لام الفعل را حذف كرده‌اند و عين الفعل را به خاطر آسانى تلفظ تغيير داده‌اند و نيز « سف يكون » كه عين الفعل را حذف نموده‌اند ، چنان كه ( در مثال قبل ) لام الفعل را حذف كردند « 2 » . اين مطلب ، دلالت مىكند بر اين امر كه ادات استقبال اساسا همان « سوف » مىباشد و چهار وجه ديگر [ س - سو - سا - سف ] اختصار يافتهء آن است ، هر چند كه از وجوه رايج و اختصار يافتهء آن ، سين است ، با اين همه ، اين پنج وجه ، همگى وجه‌هايى لهجه‌اى مىباشند ( 9 ) . از تمام اين مطالب مىخواهيم ، بيان كنيم كه نمونه‌هايى كه نويسنده آورده ، بر استنتاجى كه ذكرش گذشت ، كمك نمىكند . در هر حال به جواز قرائت به معنا دلالت ندارد چون در قرائتى از آن ، كلمه‌اى به كلمه‌اى با همان معنا تبديل نمىشود تا اين جواز از آن استنتاج شود

--> ( 1 ) assimilation ( 2 ) ابن منظور الافريقى ، لسان العرب ، ج 9 ، ص 164 .